Ik zag op de betoging jongeren en ouderen, maar vooral verontwaardigde mensen.

Het zogenaamde conflict tussen de oudere ‘egoïstische’ werknemer met zijn vaste baan en alle anderen is een trendy tegenstelling, maar ze klopt niet.

Issam Benali is 28 en secretaris bij de Algemene Centrale Antwerpen-Waasland van het ABVV

Er zijn tegenstellingen tussen werknemers, en die zullen er altijd zijn. Dat doet geen afbreuk aan de tegengestelde belangen van werknemers en werkgevers. Maar tegenstellingen tussen werknemers, échte tegenstellingen of niet, zijn van belang in de concrete sociale strijd. Want er is niks zo doeltreffend als een verdeel-en-heersstrategie. Daarom is het voor de vakbonden zo belangrijk om de verzonnen tegenstellingen tussen werknemers te doorprikken en de reële tegenstellingen in beeld te brengen.

Het publieke debat voor en na de stakingsdag van vorig jaar focuste op de hinder voor werkwillige burgers, de economische schade en dus het zogenaamd achterhaalde karakter van het stakingswapen. De voorbije week verschoof de focus naar het schijnbare conflict tussen de oudere werknemer met zijn vaste baan en alle anderen. De vakbonden zijn immers in handen van deze generatie, waarvoor de eigen vooruitgang primeert op het creëren van jobs voor anderen (lees: jongeren).

50-plussers
Vooraleer ik daar verder op in ga, nog een voorbeeld van een andere trendy tegenstelling. Een die het voorbije jaar geregeld de kop op stak, was het conflict tussen (bijna) gepensioneerden en de jongere generaties. De 50-plussers in dit land hebben een mooie periode meegemaakt met veel tewerkstelling, vrede en een ongebreidelde maatschappelijke en technologische vooruitgang. Dat zeemzoete leventje willen zij afronden door op hun lauweren te rusten via het brug- of vervroegd pensioen. De drama’s van Ford Genk en ArcelorMittal hebben dit debat even een gezicht gegeven. Maar wanneer die stormen zijn gaan liggen, zullen de opiniemakers weer propageren dat ook die werknemers mee moeten aanschuiven op de arbeidsmarkt. Dat de rijen op de arbeidsmarkt hier en daar wel heel lang aan het worden zijn en dat de economie sneller bepaalde arbeidsprofielen uitspuwt dan dat ze er nieuwe aanmaakt, past niet in hun macro-economisch denken.

In de aanloop naar de betoging van gisteren werd gewag gemaakt van een tegenstelling tussen werkende werknemers en niet-werkende (jonge) werknemers. Een tegenstelling die volgens werkgevers zelfs door de vakbonden wordt gevoed. De ‘in-groep’ van werkenden wordt geprivile- gieerd ten opzichte van de werklozen: door de hoge looneisen van de werkenden worden minder jobs gecreëerd voor de werklozen.

Nochtans zijn het de werkgevers die de onderhandelingen over de besteding van de enveloppe voor de welvaartsvastheid van de uitkeringen, waaronder de werkloosheidsuitkeringen, steeds koppelen aan de loononderhandelingen in het kader van het interprofessioneel akkoord. Van het creëren van tegenstellingen tussen werkenden en werklozen gesproken…

Uit de markt
Het verhaal van de ‘in- en uitgroep’ strookt ook niet met het verhaal dat oudere werknemers te veel verdienen en zichzelf uit de markt prijzen. Een vraag om koopkracht is vooral in het belang van jongeren, aangezien die een lager loon hebben. Om het in economische termen te stellen: het bij- komend nut van één eenheid koopkracht is veel groter voor de jongeren met een laag loon dan voor de oudere met veel anciënniteit en een hoog loon.

Behalve over koopkracht ging de betoging van gisteren ook over flexibiliteit en over de statuten van arbeiders en bedienden. Bepaalde opiniemakers zien daarin opnieuw een tegenstelling tussen oudere werknemers die niet flexibel willen zijn en jongere werknemers die wél flexibel willen zijn. Ook bij deze redenering kan je een heleboel kanttekeningen plaatsen. Jongeren zijn vooral op zoek naar mogelijk- heden om hun werk en gezin te combineren. Dat staat vaak ver van het soort flexibiliteit waar de werkgevers op aansturen.

Maar terug naar die in- en uitgroep. Er is een oververtegenwoordiging van de middelbare leeftijd in de vakbonden, maar in sociologische termen is dat een cohorte-effect en geen democratisch deficit. De neiging om collega’s te vertegenwoordigen en zich kritisch op te stellen tegenover de werkgever is zeer universeel: jongeren of allochtonen, typisch vrouwelijke sectoren of beschutte werkplaatsen, er zijn afgevaardigden in alle maten en in alle sectoren. Maar de sociale situatie is een belangrijke determinant in het opnemen van een syndicaal mandaat. Heb je nog kinderen, ben je aan het verbouwen of heb je nog carrièremogelijkheden? Dan zal je minder snel afgevaardigde worden. Is er een sterke syndicale geschiedenis op je bedrijf, ben je in de loop der jaren in aanraking gekomen met de vakbond en werk je al lang in je bedrijf? Dan heb je al een pak meer kans dat je afgevaardigde wil worden. Het speelt uiteraard ook een rol of je partner je avondvergaderingen ziet zitten. Dat is vaker het geval als je twintig jaar getrouwd bent dan als dat maar twee jaar is.

Geëngageerd
Er liggen universele waarden aan de basis van het vakbondsengagement. Verontwaardiging en rechtvaardigheid zijn er twee belangrijke van. En zowel bij jongeren als bij oudere werknemers zijn die waarden aanwezig. Er is ook geen enkel bewijs dat jongeren in België minder snel lid worden van een vakbond. En ook maatschappelijk zijn jongeren niet minder geëngageerd. Ik heb gisteren jonge en minder jonge mensen gezien. Maar ik heb vooral verontwaardigde mensen gezien. En woedende werknemers van Ford Genk en ArcelorMittal. Een kleurrijke betoging van 40.000 mensen is voor mij de consequentie van een brede verontwaardiging over hoe de politiek en de werkgevers omgaan met deze crisis, en niet enkel de verontwaardiging van oudere werknemers.

Een gedachte over “Ik zag op de betoging jongeren en ouderen, maar vooral verontwaardigde mensen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s